एआयचा ‘अँथ्रोपिक’ धक्का ! भारतीय IT कंपन्यांचे शेअर्स कोसळले; गुंतवणूकदारांचे २ लाख कोटी स्वाहा
बार्शी विशेष (मुंबई/न्यूयॉर्क): जागतिक तंत्रज्ञान क्षेत्रात सध्या एआयची (AI) मोठी लाट आली आहे. अमेरिकेतील आघाडीची एआय कंपनी Anthropic ने नुकतेच त्यांचे नवीन 'एजंटिक एआय' टूल्स लाँच केले आहेत. या एका घोषणेमुळे भारतीय शेअर बाजारातील आयटी कंपन्यांच्या साम्राज्याला मोठा तडा गेला आहे. ४ फेब्रुवारी २०२६ रोजी, Nifty IT इंडेक्समध्ये गेल्या तीन वर्षांतील सर्वात मोठी एका दिवसातील घसरण पाहायला मिळाली.
नेमके कारण काय?
अँथ्रोपिकने लाँच केलेले नवीन 'Claude Cowork' आणि अन्य एआय प्लग-इन्स जटिल कायदेशीर कामकाज, डेटा विश्लेषण आणि कोडिंगची कामे मानवी हस्तक्षेपाशिवाय वेगाने करू शकतात. भारतीय आयटी कंपन्यांचा मोठा महसूल हा 'अॅप्लिकेशन सर्व्हिसेस'मधून येतो, ज्यावर या एआय टूल्समुळे गदा येण्याची भीती गुंतवणूकदारांना वाटत आहे.
बड्या कंपन्यांना बसलेला फटका:
Infosys: ८.२% पर्यंत घसरण.
TCS: ४-५% घसरण.
Tech Mahindra & Wipro: ७% पेक्षा जास्त पडझड.
तज्ज्ञांची मते (Expert Opinions):
भारतीय आणि जागतिक तज्ज्ञांनी या घसरणीचे विश्लेषण करताना दोन मुख्य पैलू मांडले आहेत.
जेफरीज (Jefferies): या प्रसिद्ध ब्रोकरेज फर्मने या परिस्थितीला 'SaaSpocalypse' (सॉफ्टवेअर-अॅज-अ-सर्व्हिस क्षेत्रातील प्रलय) असे संबोधले आहे. त्यांच्या मते, अँथ्रोपिकची टूल्स 'अॅप्लिकेशन सर्व्हिसेस' महसुलावर थेट गदा आणू शकतात, जो भारतीय आयटी कंपन्यांच्या उत्पन्नाचा ४०% ते ७०% भाग आहे. पुढील १-२ वर्षे भारतीय आयटी क्षेत्रासाठी आव्हानात्मक असतील.
जेपी मॉर्गन (JPMorgan): जेपी मॉर्गनच्या मते, बाजारातील ही प्रतिक्रिया काहीशी 'अति' (Overdone) असू शकते. एआयमुळे बदलांची भीती रास्त असली, तरी प्रत्येक कामासाठी लगेच मानवाची जागा एआय घेईल असे मानणे अतार्किक आहे. मात्र, गुंतवणूकदार आता सॉफ्टवेअर कंपन्यांना अधिक कडक निकषांवर पारखत आहेत.
कोटक इन्स्टिट्यूशनल इक्विटीज (Kotak Institutional Equities): त्यांनी या घसरणीला "थोडी खळबळ आणि जास्त भीती" (Plenty of panic over a little flutter) असे म्हटले आहे. त्यांच्या मते, बाजारात सध्या भीतीचे वातावरण जास्त आहे, जे वास्तवापेक्षा थोडे अधिक आहे.
मोतीलाल ओसवाल (Motilal Oswal): या फर्मच्या अंदाजानुसार, एआयमुळे येत्या चार वर्षांत आयटी क्षेत्रातील एकूण महसुलापैकी ९% ते १२% महसूल कमी होऊ शकतो.
तज्ज्ञांच्या मते, हा केवळ तात्पुरता परिणाम (Knee-jerk reaction) असू शकतो, मात्र एआयच्या वाढत्या प्रभावामुळे आयटी कंपन्यांना आता त्यांच्या कामाच्या पद्धतीत मोठा बदल करावा लागणार आहे. ज्या आयटी कंपन्या केवळ मानवी श्रमावर (Manpower-based billing) अवलंबून आहेत, त्यांना मोठा धोका आहे. मात्र, ज्या कंपन्या एआयचा स्वीकार करून स्वतःला बदलतील, त्यांच्यासाठी भविष्यात संधीही उपलब्ध होतील.
